Vanuit de bewoners- en familieraden willen we komen tot een gedragen sleutelbeleid voor het woonzorgcentrum. Dit moet veiligheid, autonomie en privacy combineren met eenvoud en duidelijkheid, afgestemd zijn op de realiteit in De Wingerd. Want hier spelen bewoners, medewerkers, familieleden, vrijwilligers en externe partners elk een specifieke rol binnen onze gedeelde woon- en werkomgeving.

Wonen, leven en zorgen wordt hier al jaren georganiseerd vanuit de diepgewortelde overtuiging dat kwaliteit van leven mogelijk is voor mensen met dementie. Dat resulteert in een omgeving die zo huiselijk mogelijk is, waar normalisatie centraal staat en zorg geïntegreerd is in het dagelijks leven.

We streven naar een woon- en zorgmodel waarin de grenzen tussen formele en informele zorgrollen vervagen. Familieleden, vrijwilligers en medewerkers dragen per woning immers samen zorg voor de bewoners. Ons sleutelbeleid is dan ook geen technisch of puur logistiek thema, maar een ethisch en mensgericht beleid dat aan onze kernwaarden raakt. Daarom zijn heldere onderlinge afspraken geen overbodige luxe.

In de schoot van de participatieraden op woningniveau hebben we alvast enkele uitgangspunten en onze werkingsprincipes besproken.

Autonomie en vrijheid

Het centrale uitgangspunt op bewonersniveau is dan ook de vraag hoe bewoners hun privacy, vrijheid en regie ervaren. De kernwaarde hierbij is niet alleen respect voor hun privacy, maar ook hun persoonlijke veiligheid. We dragen met zijn allen zo goed mogelijk zorg voor de persoonlijke levenssfeer en de fysieke integriteit van de persoon met dementie. De afspraken hierrond garanderen dat bewoners maximaal de regie behouden over hun leven en de eigen woon- en leefomgeving.

We zoeken manieren waarop bewoners, ondanks beperkingen, kunnen blijven participeren in het leven binnen én buiten De Wingerd. Een sleutel is daarbij een symbool én een hulpmiddel: het geeft autonomie, verantwoordelijkheidsgevoel en het gevoel ergens deel van uit te maken. Bewoners die gebruik maken van die elektronische sleutel kunnen dan ook vrij in en uit hun persoonlijke kamer, soms ook de woning of het woonzorgcentrum verlaten en zelfstandig terugkeren.
De vaste medewerkers van de woning of de gekoppelde woningen hebben noodzakelijkerwijze een algemene toegang, met dien verstande dat het steeds om functioneel gebruik gaat. Studenten en stagiairs zien we als een volwaardig onderdeel van het team dus beschikken zij over een ruime toegang tot de ruimtes waar nodig.

Externe partners, zoals het personeel van Sodexo of de tuinman, hebben slechts een beperkte functionele toegang tot de relevante werkzones. Derden en gebruikers van het lokaal dienstencentrum hebben uiteraard nooit vrije toegang tot een woning.

Duidelijke afspraken

We willen dat bezoekers zich welkom voelen en spontaan kunnen participeren. Tegelijk willen we rust bewaren in de woning en wederzijds respect bevorderen. Sleutels kunnen toegang bieden tot nabijheid, maar ook aanzetten tot overleg. Administratieve eenvoud in een werkbaar sleutelbeleid moet willekeur vermijden en daarbij is het ontzorgen van iedereen die in de woning bijdraagt aan het welzijn en de zorg het belangrijkste objectief.

De toegang tot woningen wordt in functie van prikkelregulatie georganiseerd zodat rust, structuur en huiselijkheid voor de bewoners behouden blijven. Bezoekmomenten zullen op die manier niet nodeloos de zorgmomenten of het dagelijkse leven in de woning verstoren.
Goede communicatie en afstemming tussen bezoekers, familie en medewerkers is daarbij essentieel. We vragen dat familieleden altijd contact opnemen met medewerkers bij een bezoek. Maar we doen dat niet door sleutels te weigeren. We doen dat door hen te betrekken en te informeren, zodat het een vanzelfsprekendheid wordt. Tegelijk zorgen we in een sfeer van vertrouwen voor traceerbaarheid van sleutelgebruik en afscherming tegen misbruik.

Vertrouwen en maatwerk

In de visie van De Wingerd en binnen de hedendaagse zorgcontext zijn zorgrollen zeer flexibel. Medewerkers, bewoners, vrijwilligers en familieleden zijn hier echt partners in de zorg en vervullen overlappende rollen. Een wel overdacht sleutelbeleid moet dan ook ruimte geven aan flexibiliteit en vertrouwen, zonder verlies van helderheid.
De ploeg vaste vrijwilligers en familieleden die een actieve rol opnemen vormen een onmisbare schakel in ons zorgmodel. Afhankelijk van de specifieke taken wordt hen toegang verleend tot de algemene delen van het woonzorgcentrum, het Grand Café en het lokaal dienstencentrum, een bepaalde woning of zelfs de centrale keuken. Bezoekende familieleden kunnen mits toestemming van de bewoner de deuren openen van de kamer en de woning.

Sleutelbeheer vereist geen strakke protocollen, wel afgestemd maatwerk gedragen door een dynamische en lerende organisatie. We moeten kunnen inspelen op de unieke situatie van een bewoner, de noden van medewerkers of vrijwilligers, en de gelaagdheid van rollen: een familielid kan ook vrijwilliger zijn, of een bewoner kan participeren als medewerker of gastheer.

We zoeken in samenspraak met alle actoren naar het juiste evenwicht tussen ruimte geven en bescherming bieden.

—

Bijdrage verschenen in de huiskrant: zomernummer, juni 2025.

Auteur: Stijn Paemelaere
Bijdragers: Anne Foqué, Antje Proost & Claire Weiler