De zoektocht naar personeel is momenteel voor heel wat sectoren uit de economie moeilijk, en de zorginstellingen vormen daarop zeker geen uitzondering; het cijfer van het aantal vacatures spreekt boekdelen. Daarom is het niet onbelangrijk om als werkgeversorganisatie én als werkzoekende aan te geven wat je elkaar te bieden hebt en wat je van elkaar verwacht. En dus werd er door De Wingerd een gespreksronde met alle betrokkenen georganiseerd…

Een verslag door Mieke Soens, vrijwilliger voor Huiskrant Wingerd – verschenen in de editie winter 2024.

De deelnemers waren: medewerkers, bewoners, familieleden en vrijwilligers van De Wingerd enerzijds, en anderzijds studenten in de verpleeg- en zorgkunde, zeg maar gezondheidszorg in het algemeen en personenbegeleiding, samen met de docenten/stagebegeleiders van de verschillende vormingscentra in het Leuvense, te weten: Stfran., UCLL, Qrios, St. Angela en het Don Bosco juvenaat.

De zorg laveert door een storm, maar we zetten alle zeilen bij!

Alvorens van start te gaan lichtte Jan Vanwezer, directeur van De Wingerd, toe wat de precieze bedoeling was van het gebeuren: “De visie van De Wingerd, kwaliteit van leven bieden aan mensen met dementie, is genoegzaam bekend door al wie bij dit huis betrokken is. Het is ons streefdoel bij uitstek en we denken door onze manier van wonen en werken, verzorgen en begeleiden van onze bewoners en hun familie, deze ambitie in de mate van het mogelijke waar te maken. Door contacten te leggen met de opleidingsinstituten – dat zijn toch de ‘kweekvijvers’ van eventueel toekomstige werknemers hier – en door het jaar rond met graagte hun stagiairs te laten meedraaien in de woningen en hen aan den lijve te laten ondervinden wat het betekent in de zorg te staan, willen wij een steentje bijdragen tot hun scholing. Het meedelen en doorgeven van onze kennis en kundigheden maakt deel uit van het concretiseren van onze visie, precies door aan anderen te tonen dat een kwaliteitsvol leven leiden met dementie kán en door welke zorg wij dit resultaat zo dicht mogelijk benaderen. De bedoeling van vandaag is dan ook dat alle betrokken partijen enerzijds uitkomen voor wat ze van de anderen willen verkrijgen en anderzijds luisteren naar wat zij op hun beurt voor die anderen kunnen betekenen.”

Er werden gedifferentieerde gespreksgroepen samengesteld en, eens de onderlinge kennismaking achter de rug, kreeg elke ploeg een reeks vragen voorgeschoteld waarop ze in volledige openheid probeerden een eerlijk antwoord te formuleren.

Hoe zie je dat een student graag stage doet?

Hierop een antwoord geven was volgens alle aanwezigen een makkelijke opgave. Ze verklaarden dat je die ‘goesting’ van een student meteen merkt aan een basishouding van enthousiasme, oprechte interesse voor de bewoners en hun familieleden en een duidelijke gretigheid om bij te leren. Zo iemand voelt na verloop van tijd de juiste omgangsvormen aan voor mensen met dementie, is niet alleen toeschouwer maar vooral ook doener, zoekt raakpunten om in gesprek te gaan met een bewoner om hem echt te leren kennen, ziet en begrijpt de lichaamstaal van mensen met spraakproblemen of geeft gewone activiteiten dat ietsje extra waardoor het dagdagelijkse karakter ervan opgeblonken wordt.
En natuurlijk gaat dit niet vanzelf, worden er beginnersfouten gemaakt of ontstaan er al eens misverstanden, maar al doende wordt er geleerd en dat geeft diepe voldoening.

Wat zijn de voor- en de nadelen van een stagiair in de woning?

Een stagiair verwelkomen in een woning betekent nogal eens meer tijd en ruimte krijgen om samen aan de bewoners kwaliteitsvolle geluksmomenten te bieden. Daarnaast is de verzorging van een bewoner met zware fysieke beperkingen uiteraard makkelijker als er assistentie geleverd kan worden. Voor de student vormen zowel de sociaal-emotionele als de fysieke begeleiding concrete praktijkervaring. En ja, er kruipt tijd in het geven van uitleg, het beschrijven van specifieke behoeften en gewoonten van de bewoners, maar het extra paar handen compenseert deze briefingmomenten bovenmate.

De empathie die de stagiair betoont doet een bewoner deugd, de interesse voor zijn ziekte geeft hem troost. Staat de trainee open voor wie en wat een bewoner is dan zal hij daar creatief en slim op inspelen. Een mooie illustratie hiervan is het verhaal van de student die voor één van de bewoners, die er moeite mee had een rollator te aanvaarden als een noodzakelijk hulpmiddel, dat vermaledijde rotding met fantasie, enthousiasme en een scheut humor ombouwde tot een chique, geapprecieerde sportauto; veiligheid verzekerd, opdracht geslaagd!
Echt negatieve aspecten van de aanwezigheid van een stagiair werden er niet aangegeven. Ook al zouden die er zijn, ze zouden niet opwegen tegen de voordelen.

Wat werkt motiverend voor studenten om in de ouderenzorg te werken?

Studenten en docenten maakten dit duidelijk: “Hier in De Wingerd ontbreekt alle tijdsdruk; je kan hier vertragen, je kan bij een bewoner gaan zitten en een babbeltje slaan zonder daarvoor op de vingers te worden getikt omwille van onnodig ’tijdverlies’. De ervaring dat én verzorgenden én docenten én stagebegeleiders, pal achter de visie van De Wingerd staan, werkt absoluut enthousiasmerend. Het werken in een klein team, in een één op één relatie, is uiterst aangenaam en leidt tot grote dankbaarheid zowel van de stagiairs als van de zorgvragers. Je komt hier ook vaak en vlot in contact met de familieleden wat weer bijdraagt tot een betere kennis van de behoeften en karakteristieken van de bewoners. De multidisciplinaire aanpak van de verzorging spreekt ons sterk aan én we gaan graag in op de mogelijkheid tot het volgen van bijscholingen.”

Welke behoeften hebben studenten als ze in De Wingerd stage komen lopen?

Studenten: “Wij nemen graag initiatief en willen vrijheid om dingen uit te proberen maar terzelfdertijd willen we duidelijk weten waar de rode lijn ligt die we niet mogen overschrijden. We zijn erop uit feedback te krijgen op wat we doen, ook wanneer we fouten maken. Daarnaast waarderen we het ten zeerste om behandeld te worden als collega’s in spe en niet enkel als een zoveelste, willekeurige student of stagiair. We ervaren veel warmte in de woningen en voelen ons echt welkom in het team. De gelijkwaardigheid en het echt mogen deelnemen in het teamoverleg geeft ons veel groeikansen. We voelen hier waardering. Niettemin willen we er op wijzen dat we natuurlijk ook nog een leven hebben naast het stage lopen en het student-zijn en het appreciëren het als daar rekening mee gehouden wordt bij het vastleggen van onze werkuren.”

Wat geeft jou energie in De Wingerd?

Bij deze vraag zaten vooral de stagebegeleiders op hun praatstoel. Zij zijn dankbaar als ze op voorhand weten in welke woning elk van hun studenten terecht zal komen; het geeft hen de kans hun pupillen voor te bereiden op wat hen te wachten staat. Zij worden er blij van als hun cursisten zich hier duidelijk thuis voelen en de kans krijgen om open te bloeien tot wie ze willen zijn. Het verrijkt hen als mentor contacten te leggen met collega’s uit andere scholen en ervaringen te kunnen uitwisselen.

Ze voelen het als positief dat hun studenten, ondanks het ingewikkelde web van uurroosters en werkschema’s, raad kunnen en mogen vragen aan voor hen “vreemde” mentoren. Ze zijn erkentelijk voor het aanbod aan bijscholingen. Ook de uitnodiging tot deelname aan een project zoals dit geeft hen het gevoel een stem te hebben en gehoord te worden binnen de organisatie.
Er is grote appreciatie voor het gelijk-heidsprincipe dat hier heerst: werkelijk iedereen – van student tot logistiek medewerker, verzorger of zorgcoördinator – voelt zich een gewaardeerd radertje in het bedrijvige geheel.

De aanwezigen besluiten dat De Wingerd een huis is waar vriendelijkheid troef is, waar je gezien en gewaardeerd wordt, waar collegialiteit in de lucht hangt en betrokkenheid essentieel is. Dat uit zich in de vele contacten onderling met bewoners, families, studenten, medewerkers, vrijwilligers en andere naasten in de zorg.
Maar natuurlijk is het niet al rozengeur en maneschijn. Het pad van een bewoner en van zijn kring van familieleden en vrienden loopt niet over rozen. Vaak is het een weg van zoeken en tasten, telkens opnieuw. Elkeen, ook wie instaat voor de zorg, voelt zich bij wijlen verdrietig en machteloos bij het moeizame gevecht van een persoon met dementie om zich in woorden en zinnen duidelijk te maken. Het blijft pijn doen als iemand die je na staat je niet meer herkent noch erkent.
En toch, ondanks de vele zorgen en het verdriet, die ongetwijfeld deel uitmaken van de dagelijkse emoties, is voorzichtig gelukkig zijn voor alle partijen geen utopie maar een fluwelen werkelijkheid.

Leidt een stage in De Wingerd tot sollicitaties om hier ook echt aan de slag te gaan?

De stagebegeleiders zien en horen uiteraard vaak reacties over de verschillende stageplaatsen en natuurlijk gaan de stagiairs aan het vergelijken en delen ze alle nieuwtjes, de plus- en de minpunten, graag met mekaar. Deze jonge mensen worden zeker aangesproken door een positieve werkervaring maar ze krijgen tijdens een totaal studietraject verschillende stagelocaties, d.w.z. meerdere kansen om een mogelijk toekomstige werkplek uit te proberen, gaande van woonzorgcentra over ziekenhuizen en thuisverpleging. In vergelijking met het werk in een ziekenhuis of in de thuisverpleging voelt het wellicht frustrerend aan dat verbetering zich bij mensen met dementie een uiterst zelden en altijd maar tijdelijk voordoet. Genezing is nooit aan de orde en het afscheid nemen vaak een langdurige en vooral pijnlijke realiteit voor alle betrokkenen.

Het werkaanbod is groot en gevarieerd dus hebben stagiairs ongetwijfeld gelijk in hun zoektocht niet over één nacht ijs te gaan. Toch is er de vaststelling dat het geen uitzonderingen zijn die na een professionele ervaring in ziekenhuis of thuisverpleging terugkeren naar de warmte van De Wingerd. En wie geeft hen ongelijk?

Met oprechte dank aan Kris Matuscsak en Karen Louwet die de vragen opstelden en de gespreksgroepen op bekwame manier leidden en aan de aanwezige bewoners, vrijwilligers, familieleden, studenten en stagebegeleiders om hun ervaringen te delen met elkaar.